ครีเอทีนทำให้ไตเสียจริงหรือ แยก Creatine กับ Creatinine ให้ชัดก่อนตัดสิน

หนึ่งในข้อกังวลที่พบบ่อยที่สุดเกี่ยวกับ Creatine คือคำถามที่ว่า “กินแล้วค่า Creatinine สูง แปลว่าไตเสียหรือไม่” คำตอบคือ ไม่สามารถสรุปได้จากค่า Creatinine เพียงตัวเดียว และก่อนจะตอบคำถามนี้ได้ ต้องแยกให้ออกก่อนว่า Creatine กับ Creatinine เป็นคนละสิ่งกัน

Creatine กับ Creatinine ต่างกันอย่างไร

Creatine เป็นสารที่เกี่ยวข้องกับระบบพลังงานของกล้ามเนื้อ เป็นส่วนหนึ่งของระบบ Creatine–Phosphocreatine ที่ช่วยสนับสนุนการสร้าง ATP กลับมาอย่างรวดเร็วระหว่างออกแรง
Creatinine เป็นผลิตภัณฑ์จากการเปลี่ยนแปลงของ Creatine และ Phosphocreatine ซึ่งถูกใช้เป็นหนึ่งในตัวชี้วัดการทำงานของไต

เมื่อรับประทาน Creatine ระดับ Creatine ในร่างกายเพิ่มขึ้น จึงสามารถทำให้ Serum Creatinine เพิ่มขึ้นเล็กน้อยได้ในบางคน แต่ Creatinine สูงขึ้น ไม่ได้แปลว่าไตเสียโดยอัตโนมัติ เพราะระดับ Creatinine ยังได้รับอิทธิพลจากปัจจัยอื่นด้วย เช่น มวลกล้ามเนื้อ การออกกำลังกาย อาหาร และการเสริม Creatine เอง ดังนั้นการประเมินสุขภาพไตจึงไม่ควรดูค่า Creatinine เพียงตัวเดียว

แล้วควรตรวจอะไรเพื่อประเมินสุขภาพไตให้แม่นยำ

หากต้องการประเมินการทำงานของไตอย่างครบถ้วน แพทย์อาจพิจารณาตรวจร่วมกันหลายค่า:

Serum Creatinine ใช้เป็นข้อมูลหนึ่งในการประเมินการทำงานของไต
eGFR เป็นค่าประมาณความสามารถของไตในการกรองเลือด
Urinalysis / UACR ช่วยตรวจหาความผิดปกติในปัสสาวะ เช่น albumin ที่รั่วออกมา
Cystatin C สำหรับกรณีที่มีการใช้ Creatine หรือมีมวลกล้ามเนื้อสูง

Cystatin C คืออะไร ทำไมสำคัญกับคนทาน Creatine

Cystatin C เป็นโปรตีนขนาดเล็กที่ร่างกายสร้างขึ้นอย่างต่อเนื่องและถูกกรองผ่านไต จึงใช้เป็น biomarker อีกชนิดหนึ่งสำหรับประเมินการทำงานของไตได้ ข้อดีคือ Cystatin C ได้รับอิทธิพลจากมวลกล้ามเนื้อน้อยกว่า Creatinine ทำให้มีประโยชน์มากในสถานการณ์ที่ค่า Creatinine อาจตีความได้ยาก เช่น ในผู้ที่มีกล้ามเนื้อสูงหรือกำลังทาน Creatine อยู่

แพทย์สามารถนำ Cystatin C ไปใช้คำนวณ eGFR หรือใช้ร่วมกับ Creatinine เพื่อช่วยประเมินการกรองของไตให้แม่นยำขึ้นในบางกรณี โดยทั่วไปการตรวจ Cystatin C ทำผ่านการตรวจเลือด แล้วนำผลไปประเมินร่วมกับข้อมูลอื่น เช่น Creatinine, eGFR, ผลปัสสาวะ และประวัติสุขภาพ

หากกำลังทาน Creatine และต้องตรวจสุขภาพไต ควรทำอย่างไร

แนะนำให้แจ้งแพทย์หรือห้องปฏิบัติการตรงๆ ว่า

“ผมรับประทาน Creatine อยู่ และต้องการประเมิน kidney function เพราะทราบว่า Creatine อาจทำให้ Creatinine สูงขึ้นได้”

การแจ้งข้อมูลนี้จะช่วยให้แพทย์พิจารณาได้ว่าควรตรวจ Cystatin C เพิ่มเติม หรือใช้ eGFR ที่คำนวณจาก Creatinine ร่วมกับ Cystatin C หรือไม่ เพื่อให้ผลการประเมินแม่นยำและเป็นธรรมกับคนที่ออกกำลังกายสม่ำเสมอมากที่สุด

บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่าง Creatine และค่าตรวจเลือดที่เกี่ยวข้องกับไต ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือข้อกังวลด้านสุขภาพไตควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิด